Formalne prawa miejskie otrzyma?o natomiast Nowe. Nie zachowa? si? wprawdzie jego przywilej lokacyjny, lecz wyst?puje ono w nadaniu króla Wac?awa II dla Piotra ?wi?ty wyra?nie jako miasto. w 1302 r. nada? ?wi?ca wraz z synami Walterowi Grelle dziedziczne wójtostwo w mie?cie naszym Nowem. Ju? oko?o 1200 r. wyst?puje w ?ród?ach Andrzej, zwany Klerykiem, mieszczanin z Nowego (civis de Noue). Termin civis oznacza w tym wypadku obywatela miasta lakowanego na tzw. prawie niemiecki. Mieszczanie nowscy wyst?puj? w dokumentach ?wi?ców z 1302 i 1307 r. Istnienie zatem w Nowego- miasta lokowanego na tzw. prawie niemieckim jest ca?kiem pewne. O post?puj?cym procesie urbanizacji Nowego zdaje si? ?wiadczy? osadzenie tam w 1282 r. konwentu franciszka?skiego. W tym mniej wi?cej czasie nast?pi?o zapewne nadanie Nowemu praw miejskich. Cz??? mieszczan nowskich by?a niew?tpliwie pochodzenia niemieckiego. Poza Nowem brak w?a?ciwie dowodów na obecno?? ludno?ci niemieckiej w kasztelanii ?wieckiej przed jej opanowaniem przez Krzy?aków. Mo?na jednak?e przypuszcza?, ?e niektórzy mieszka?cy wspomnianej ju? osady rzemie?lniczo-handlowej w ?wieciu mogli by? pochodzenia niemieckiego. Poza tym ludno?? niemiecka mog?a zamieszkiwa? chocia? nie mamy na to dowodów ,niektóre wsie klasztoru ?ukowskiego i byszewskiego i zakonu krzy?ackiego, który wszed? w posiadanie kilku miejscowo?ci w kasztelanii ?wieckiej na pocz?tku XIV w. Lokacje wsi na prawie niemieckim przypadaj? dopiero na okres krzy?acki (...)
Fragment pochodzi z nast?puj?cej publikacji: Dzieje ?wiecia nad Wis?? i jego regionu pod redakcj? Kazimierza Jasi?skiego, Warszawa-Pozna?-Toru?-1979, Tom II