Materia?y do dziejów
Stowarzyszenia Pa? ?w. Wincentego a Paulo w Nowem
w latach 1931 - 1934.
Przegl?daj?c publikacje dotycz?ce przesz?o?ci naszego miasteczka nie znajdujemy tam materia?ów dotycz?cych dzia?alno?ci katolickich organizacji m?odzie?owych, dobroczynnych. Na razie jest to terra incognita naszych nowskich dziejów. A?eby opracowa? gruntownie dzieje i dzia?alno?? licznych w dwudziestoleciu mi?dzywojennym organizacji, zapewne nale?a?oby si?gn?? do archiwaliów, materia?ów ?ród?owych wytworzonych przez samych cz?onków tych?e. Zanim jednak to nast?pi, zanim znajdzie si? badacz, który zechce t? problematyk? uczyni? przedmiotem swoich bada?, skazani jeste?my na opracowana cz?stkowe wykorzystuj?ce dane dost?pne chocia?by w prasie przedwojennej. Tak jest równie? z niniejszym artyku?em.
Do?? systematycznie, od roku staram si? przegl?da? zachowane i dost?pne numery Gazety Nowskiej. Mog? stwierdzi?, ?e obecnie mam zinwentaryzowane; nast?puj?ce roczniki tej gazety:1931 do 1934 (ten ostatni do czerwca). Nie czekaj?c na zako?czenie kwerendy, gdy? ostatnie pó? roku nie opuszcza?em mieszkania z powodu choroby, postanowi?em udost?pni? wyimki prasowe z Gazety Nowskiej dotycz?ce Stowarzyszenia Pa? ?w. Wincentego a Paulo dzia?aj?cego w Nowem w okresie mi?dzywojnia.
Stowarzyszenie Mi?osierdzia ?w. Wincentego a Paulo istnieje w Polsce ponad 350 lat. Pomys?odawczyni? i animatork? owego stowarzyszenia by?a królowa Maria Ludwika Gonzaga, ?ona dwóch polskich królów; W?adys?awa IV i Jana Kazimierza, nale?a?a ona do Pa? Mi?osierdzia. Dzi?ki jej staraniom zosta?o za?o?one w Polsce Bractwo Pa? Mi?osierdzia jeszcze za ?ycia ?w. Wincentego a Paulo / 1652 r./ Jednak to odr?bny temat na inny artyku?.
Poni?sze zestawienie wycinków z nowskiego tygodnika charakteryzuje si? pewn? cykliczno?ci? i powtarzalno?ci?. Dla nieprzygotowanego czytelnika mo?e to by? nu??ce i monotonne.
Najcz??ciej s? to apele o datki lub udzia? w imprezach organizowanych przez Stowarzyszenie oraz sprawozdania finansowe za poprzedni rok dzia?alno?ci oraz podzi?kowania dla darczy?ców.. Zauwa?y? nale?y, ?e takie publiczne sprawozdania pozwalaj? wszystkim czytelnikom (zwolennikom i przeciwnikom organizacji) kontrolowa? dzia?alno?? Stowarzyszenia. Dzia?alno?? bractwa by?a w pe?ni transparentna ; jak powiedzia?by dzisiejszy czytelnik.
G?ównym ?ród?em dochodów Stowarzyszenia by?y karnawa?owe zabawy taneczne poprzedzane przedstawieniami teatralnymi, w których wyst?powali mieszka?cy, cz?onkowie katolickich stowarzysze? m?odzie?owych, cz?sto utalentowani aktorzy - amatorzy. W roku 1932 przygotowano jase?ka Lucjana Rydla Betlejem Polskie, w r. 19933 wystawiono sztuk? Baron Kimmel; a w nast?pnym (1934) wodewil Królowa Przedmie?cia z udzia?em orkiestry 65 pu?ku piechoty z Grudzi?dza. Zreszt? nie tylko Panie Mi?osierdzia wspó?pracowa?y z kapelami wojskowymi z Grudzi?dza; wiele najró?niejszych organizacji, nie tylko ko?cielnych, korzysta?o z ich pomocy przy organizacji w?asnych imprez.
Innym ?ród?em finansowania dzia?alno?ci charytatywnej by?o pozyskiwanie datków pieni??nych lub w naturze. Zwraca uwag? wielko?? funduszów, którymi dysponowa?o Stowarzyszenie: od 6422 z? w r. 1930 do 3501 z? w roku 1933. Podkre?lmy, ?e by? to czas Wielkiego Kryzysu, gdy spo?ecze?stwo odczuwa?o jego skutki i rosn?cego wówczas bezrobocia w Nowem i w ca?ej parafii.
Do listopada 1931 roku przewodnicz?c? Bractwa by?a Aniela z Bartkowskich Hermannowa, matka ks. proboszcza Tadeusza Bartkowskiego, który kierowa? tutejsz? parafi? w latach 1912 - 1938. Po jej ?mierci przewodnicz?c? zosta?a wybrana 20 kwietnia 1932 roku p. Aniela Borkowska, ?ona w?a?ciciela hotelu Concordia.
My?l?, ?e w przysz?o?ci w oparciu o inne ?ród?a, b?d? móg? uzupe?ni? dzisiejszy artyku?, który jest ledwie zarysem problematyki.
Poni?ej prezentuj? wyimki z Gazety Nowskiej, musz? uzupe?ni? je o nast?puj?ce uwagi:
zawsze podaj? numer oraz dat? publikacji tygodnika;
zachowuj? pisowni? i skróty orygina?u;
notka, sprawozdania, podzi?kowania, wszystkie wyimki s? cytowane zawsze w ca?o?ci.
Toru?, 16 marca 2009 r. /Kazimierz Pamu?a - kapa/
Dodatek: wyimki z Gazety Nowskiej z lat 1931 - 1934 .
1931 r.
GN nr 18, sobota 2 maja 1931r.
Sprawozdanie
z dzia?alno?ci Tow.Pa? ?w. Wincentego a Paulo z roku ubieg?ego.
Na dorocznem walnem zebraniu Tow. W dniu 1 kwietnia 1931r. w lokalu p. Borkowskiego zdano nast?pne sprawozdanie z dochodu i rozchodu.
DOCHÓD:
stan kasy z roku poprzedniego 1084,07 z?
Zysk z zabaw 3369,65 z?
Sk?adki cz?onków 866, 15 z?
Datki nadzwyczajne 1036,31 z?
Procent w Banku 66, 60 z?
----------------------
Razem 6422,78 z?
ROZCHÓD:
Wsparcie miesi?czne 2386,00 z?
Wydatki za mleko i ?ywno?? 1695,70 z?
Wydatki dla dzieci do I Komunii ?w. i zarazem wydatki na zakup gwiazdkowy1628,45 z?
Pozosta?o?? 712,63 z?
----------------------
Razem 6422,78 z?
Dla chorych wyda?o Tow. w przeci?gu roku oko?o 350 ltr mleka i ró?nych innych artyku?ów spo?ywczych. Wspar? pieni??nych udzielono 1100,93z?. Na gwiazdk? obdarzono 160 ubogich. Do I Komunii ?w. obdarzono 6 dzieci.
GN nr 26 , sobota 27 czerwca 1931r.
na str 2 og?oszenie Stowarzyszenia ?w. Wincentego a Paulo organizuje wielki bazar na biednych
GN nr 29, sobota 18 lipca 1931r.
Podzi?kowanie
Szanownemu Obywatelstwu z miasta i okolicy, którzy przez swoje przybycie na rBAZARr1;, równie? i tym, którzy przez tak hojne datki przyczynili si? do tak okaza?ego zbioru, szczególnie Panu Burmistrzowi i Pa?stwu Borkowskim za ?askawe poparcie i pomoc nam do urz?dzenia rBazarur1; sk?adamy w imieniu naszych ubogich serdeczne rBóg zap?a?r1;
Stow. ?w. Wincentego a Paulo Za Zarz?d Ks. prob. Bartkowski
GN Nr 48, sobota 28 listopada 1931r.
dwa nekrologi matki proboszcza Bartkowskiego: Anieli z Bartkowskich Hermannowej
GN Nr 50 , sobota 12 grudnia 1931r.
Odezwa !
Towarzystwo ?w. Wincentego a Paulo
(opieka na biednemi)
prosi Szanown? Publiczno?? miasta Nowego i okolicy o nades?anie datek wszelkiego rodzaju celem urz?dzenia gwiazdki dla chorych i ubogich miasta naszego. Wszelkie datki na ten wznios?y cel przyjmuje p. ?mielewska, Rynek.
Za Zarz?d: Ks. prob. Bartkowski.
GN Nr 51, sobota 19 grudnia 1931r.
(str, 1)
Tow. ?w. Wincentego a Paulo urz?dza dnia 21 grudnia b.r. o godzinie 4 po po?udniu na sali rysunkowej szko?y powszechnej wydawanie gwiazdki ubogim naszego miasta.
1932 r.
GN Nr 2, sobota 9 stycznia 1932r.
Na biednych!
Stowarzyszenie Pa? ?w. Wincentego a Paulo w Nowem
urz?dza dorocznem zwyczajem w niedziel?, dnia 10-go stycznia 1932r. na sali p.Borkowskiego
Zabaw? zimow?
nast?puj?cym programem:
Przemówienie r11; patrona ks. prob. Bartkowskiego; Taniec marynarski; Przedstawienie
rBetleem Polskier1;. Jase?ka w trzech aktach dr Rydla z udzia?em orkiestry 65p.p.
Pocz?tek punktualnie o godzinie 7 i pó? wieczorem. Otwarcie kasy o godz. 6 i pó?.
Ceny miejsc: Rezerw. 3,00z?, I miejsce 2,00, II miejsce 1,50, miejsce do stania 1,00z?. Bilety poprzednio naby? mo?na u p. Weso?owskiego.
Po przedstawieniu ta?ce.
Generalna próba w pi?tek, dnia 8-go o godzinie 7-mej wieczorem.
?yczliwe obywatelstwo miasta i okolicy, wspó?czuj?c z straszn? bied? w mie?cie naszem, prosi si? usilnie o gremjalne przybycie i jeste?my przekonani, ?e nikogo nie zabraknie.
Za Zarz?d: Ks. Prob. Bartkowski
GN Nr 17, sobota 23 kwietnia 1932r.
Z Tow. ?w. Wincentego a Paulo.
Zebranie Tow. ?w. Wincentego a Paulo odby?o si? w ?rod?, dnia 20 b.m. w lokalu p. Borkowskiego. Na posiedzeniu tem, pod przewodnictwem ks. prob. Bartkowskiego jako patrona, przyst?piono do wyboru nowej przewodnicz?cej, w miejsce ?. p. d?ugoletniej i zas?u?onej przewodnicz?cej p. Hermannowej [matki prob.] , któr? zosta?a p. Aniela Borkowska.
GN Nr 18, sobota 30 kwietnia 1932r.
Sprawozdanie
z dzia?alno?ci Tow. Pa? ?w. Wincentego a Paulo z roku ubieg?ego.
Na dorocznem walnem zebraniu Tow. W dniu 20 kwietnia 1932r. W lokalu p. Borkowskiego zdano sprawozdanie z dochodu i rozchodu.
DOCHÓD:
Stan kasy z roku ubieg?ego 712,63 z?
Zysk z zabaw 2496,18 z?
Sk?adki cz?onków 606,20 z?
Datki nadzwyczajne 648,90 z?
Procent w Banku 36, - z?
----------------------------
Razem 4499,91 z?
ROZCHÓD:
Wsparcie miesi?czne 1987, - z?
Wydatki za mleko 606,71 z?
Wydatki dla dzieci do i Komunji ?w.
zarazem wydatki na zakup gwiazdki 1678,95 z?
Pozosta?o?? 227,25 z?
------------------------------
Razem 4499,91 z?
Dla chorych wyda?o Tow. W przeci?gu roku oko?o 400 ltr mleka i ró?nych innych artyku?ów spo?ywczych. Wspar? pieni??nych udzielono 1254. Na gwiazdk? obdarzono 175 ubogich. Dzieci do I Komunji ?w. obdarzono 10.
GN, nr 29, 16 lipca 1932r.
Wielki rBazarr1;
który si? odby? z ramienia Stowarzyszenia Pa? ?w. Wincentego a Paulo w Nowem w niedziel?, dnia 10 lipca b.r. w ogrodzie i na sali p. Borkowskiego, uda? si? doskonale. Miejscowe spo?ecze?stwo popar?o t? imprez? r11; pomimo ci??kiego po?o?enia gospodarczego r11; nie tylko hojnie nades?anemi datkami ró?nego rodzaju, ale przede wszystkiem przez liczne stawienie si?. Dochód z zabawy jest znaczny i umo?liwi nadal Towarzystwu, wspiera? ubogich w sposób wydatny, a zw?aszcza w okresie gwiazdkowym.
(str2)
Podzi?kowanie Stow. Pa? za Bazar podpisa? ks. prob. Bartkowski
GN Nr 50, sobota 10 grudnia 1932r.
(str 2)
Odezwa
Towarzystwo ?w. Wincentego a Paulo (opieka nad biednemi) prosi Szanowna Publiczno?? miasta Nowego i okolicy o nades?anie datek wszelkiego rodzaju celem urz?dzenia gwiazdki dla chorych i ubogich miasta naszego. Wszelkie datki na ten tak wznios?y cel przyjmuje p. Borkowska r11; Hotel rConcordiar1;. Za Zarz?d : ks. prob. Bartkowski
1933 r.
GN nr 4, sobota 28 stycznia 1933r.
(str 2)
Na biednych
Stowarzyszenie Pa? ?w. Wincentego a Paulo w Nowem urz?dza dorocznym zwyczajem w niedziel?, dnia 5 lutego 1933r. Na sali p. Borkowskiego Zabaw? Zimow? z nast?puj?cym programem:
Przemówienie patrona ks. prob. Bartkowskiego
Przedstawienie rBaron Kimmelr1; operetka w 3 aktach r11; Pardes Mile i H. Hallera
muzyka Waltera Kolo z udzia?em orkiestry 65 p.p.
Pocz?tek punktualnie o godzinie 7 i pó? wieczorem. Otwarcie kasy o godz. 6 i pó?.
[Ceny....] Po przedstawieniu ta?ce. Generalna próba w pi?tek 3 lutego o godzinie 7-mej wieczorem.
?yczliwe obywatelstwo miasta i okolicy, wspó?czuj?ce ze straszn? bied? w mie?cie naszem, prosi sie usilnie o gremjalne przybycie i jeste?my przekonani, ?e nikogo nie zabraknie.
Za Zarz?d: ks. prob Bratkowski
GN, nr21, sobota 27 maja 1933r.
(str 1)
Sprawozdanie z dzia?alno?ci St. Pa? ?w. Wincentego a Paulo, Nowe z roku ubieg?ego.
Na dorocznem walnem zebraniu Stowarzyszenia w dniu 10 maja 1933r. w lokalu p. Borkowskiego zdano nast?puj?ce sprawozdanie z dochodu i rozchodu.
Dochód:
Stan kasy z roku ubieg?ego 227,25 z?
Zysk z zabaw 2330,48 z?
Sk?adki cz?onki? 483,60 z?
Datki nadzwyczajne 635, - z?
Procent w Banku 15,50 z?
--------------------------
Razem 3691,83 z?
Rozchód
Wsparcie miesi?czne 114, - z?
Wydatki za mleko i ?ywno?? 841,09 z?
Wydatki dla dzieci do I komunji ?w. 475,77 z?
Wydatki na zakup gwiazdki 1375,51 z?
Pozosta?o?? 885,46 z?
-------------------------------
Razem 3691, 83 z?
Dla chorych wyda?o Stow. w przeci?gu roku oko?o 3000 ltr mleka i 800 chlebów. Na gwiazdk? obdarzono 188 ubogich. Dzieci do Komunji ?w. ubrano 20
GN nr 30, 29 lipca 1933 r.
(str 2)
NA BIEDNYCH
Stowarzyszenie Pa? ?w. Wincentego a Paulo w Nowem urz?dza w niedziel?, dnia 5 sierpnia 1933r. W ogrodzie p. Borkowskiego
WIELKI BAZAR
W po?udnie koncert na rynku, wykonany przez kapel? wojsk. p.p. 64 z Grudzi?dza. Pocz?tek koncertu w ogrodzie o godzinie 3 i pó? po po?udniu. W?asne bufety dobrze zaopatrzone w smaczne przek?ski, ciasta, lody, cukierki likiery, papierosy itd.
Kr?glowanie i strzelanie do tarczy o premje. Wielkie niespodzianki dla dzieci.
Wieczorem na sali ta?ce.
Wszystkich obywateli miasta i okolicy prosimy uprzejmie na tak wznios?y cel o jak najliczniejsze przybycie i popieranie nas ró?nemi datkami. Wszelkie datki na ten cel przyjmuje przewodnicz?ca p. Borkowska r11; Hotel rConcordiar1;.
Za Zarz?d: Ks. prob. Bartkowski.
GN, nr 33, sobota 19 sierpnia 1933r. (str2)
Podzi?kowanie Szanownemu obywatelstwu z miasta i okolicy, którzy przez swoje przybycie na rBazarr1;, równie? i tym, którzy przez tak hojne datki przyczynili si? do tak okaza?ego zbioru, sk?adamy w imieniu naszych ubogich serdeczne Bóg zap?a?!
Stow. Pa? ?w. Wincentego a Paulo Za zarz?d: Ks. prob. Bartkowski
GN, nr 49, sobota 9 grudnia 1933r.
Tydzie? Mi?osierdzia
W Tygodniu Mi?osierdzia od 10-17 b.m. Stow. Pa? ?w. Wincentego a Paulo apeluje do spo?ecze?stwa naszego miasta o sk?adanie dla biednych starych rzeczy, jak bielizny, ubra?, obuwia itp.
Powy?sze przedmioty oddawa? mo?na u przewodnicz?cej p. Borkowskiej i w Plebanji.
1934
GN, nr 1, 6 stycznia 1934r.
Na biednych
Stowarzyszenie Pa? ?w. Wincentego a Paulo w Nowem urz?dza dorocznym zwyczajem w niedziel?, dnia 14 stycznia 1934 r. na sali p. Borkowskiego Zabaw? Zimow? z nast?puj?cym programem:
Przemówienie dyrektora ks. proboszcza Bartkowskiego
Przedstawienie Królowa Przedmie?cia weso?a operetka w 5 aktach od Konstantego Krum?owskiego z udzia?em orkiestry 65 p.p. Pocz?tek punktualnie o godzinie 8 wiecz. Otwarcie kasy o godz. 6 i pó?. Ceny miejsc: rezerwowe 2,49, I m. 1,99 z?, II miejsce 1,49 z?, miejsce stoj?ce 0,99 z?. Bilety poprzednio naby? mo?na u. p. Weso?owskiego.
Po przedstawieniu ta?ce.
Generalna próba w pi?tek, dnia 12 b.m. O godzinie 7-mej wieczorem. ?yczliwe obywatelstwo miasta i okolicy, wspó?czuj?ce z straszn? bied? w mie?cie naszem, prosi si? usilnie o gremjalne przybycie i jeste?my przekonani, ?e nikogo nie zabraknie.
Za Zarz?d: Dyrektor ks. prob. Bartkowski.
GN nr 16, sobota 21 kwietnia 1934 r.
(str 1)
Z walnego zebrania Stow. Pa? ?w. Wincentego a Paulo w Nowem.
Walne zebranie Stowarzyszenia Pa? Mi?osierdzia ?w. Wincentego a Paulo w Nowem odby?o si? dnia 12 kwietnia b.r. W lokalu p. Borkowskiego przy udziale znacznej liczby cz?onki? oraz go?ci. Tak liczny udzia? ?wiadczy o wielkiem, rosn?cem zainteresowaniu si? spo?ecze?stwa stowarzyszeniem, a tem samem niedol? najbiedniejszych.
Dyrektor ks. prob. Bartkowski po odmówieniu modlitwy zagai? zebranie i powita? w serdecznych s?owach licznie przybyte cz?onkinie i go?ci.
Z sprawozdania sekretarki oraz skarbniczki z dzia?alno?ci za rok sprawozdawczy 1933 wynika, ?e stowarzyszenie liczy obecnie 120 cz?onki?. Udzielono biednym wydatnej pomocy, a mianowicie rozdzielono artyku?y spo?ywcze i odzie?. Wydano 160 bochenków chleba, 5755 litrów mleka. Oprócz tego rozdano wiele wspar? jednorazowych oraz odzie? na sum? 1319,60 z?. Na gwiazdk? obdarzono 200 ubogich. Do pierwszej Komunji ?w. ubrano 10 ch?opców i 13 dziewcz?t. ?wi?conk? wydano dnia 31-go marca 1934 r. 36 chorym.
Dochód wyrazi? si? w cyfrze 3501,60 z?, rozchód w sumie 2916,65 z?. Powy?sze dane ?wiadcz? o tem, ?e Stowarzyszenie nale?ycie pojmuje i wype?nia swe szlachetne zadania.
Ka?dego roku odprawia si? ?a?obne nabo?e?stwo na intencj? zmar?ych cz?onki?. W obecnym roku ?a?obne nabo?e?stwo odby?o si? w pi?tek, dnia 20-go b.m. o godzinie 7 i pó?.
Tu równie? tabelaryczne zestawienie bud?etu stowarzyszenia.
Materia? obejmuje tylko pierwsz? po?ow? roku 1934.
Kawa? niez?ej roboty Kapa
Podane przez Ciebie cyfry to nie tylko suche i rzeczowe fakty, to obraz ogromnej pracy Stowarzyszenia na rzecz miasta. Prawid?owe gospodarzenie posiadanymi finansami, umiej?tne przysparzanie dodatkowych dochodów poprzez koncerty i bale, których zysk (a wi?c po odj?ciu kosztów, które zawsze wtedy nast?puj?) zasila? kas? a argumentacja potrzeby uczestnictwa w takich przedsi?wzi?ciach ?yczliwe obywatelstwo miasta i okolicy, wspó?czuj?ce ze straszn? bied? w mie?cie naszem, prosi sie usilnie o gremjalne przybycie i jeste?my przekonani, ?e nikogo nie zabraknie.
?wiadczy?y o rzetelnym i uczciwym podej?ciu do sprawy. Raz jeszcze powtórz? - warte na?ladownictwa, szczególnie teraz czasach coraz bardziej widocznego kryzysu. Jest na kim wzorowa? si?!
Dzisiaj takie dzia?ania prowadzi Opieka Spo?eczna i ró?ne Stowarzyszenia i fundacje, które pomagaj? ludziom w zale?no?ci od ich potrzeb. My?l?, ?e w dzisiejszych czasach pomoc ubogim, w niczym nie ust?puje tej dawnej, wr?cz przeciwnie.
Pewnie masz racj?, Szalupa, je?eli chodzi o poziom finansowania ubogich, ilo?? pieni?dzy przeznaczonych na zasi?ki itp. Z pewno?ci? pomoc spo?eczna dzi? kieruje wi?cej pieni?dzy do potrzebuj?cych ni? Stowarzyszenie Pa? mog?o zebra?.
My?l? jednak, ?e jest te? druga strona medalu. To profesjonalizm dzia?ania tego towarzystwa dobroczynno?ci. To ilo?? podejmowanych form dzia?ania; owe zabawy,koncerty czy przedstawienia. Pomagano finansowo i w naturze. Przy podniesionej kurtynie si? rozliczano. Pomagano finansowo. Pomagano daj?c kultur?. Pomagano dofinansowuj?c wycieczki dla najbiedniejszych. Ten samopomocowy charakter ró?nych organizacji cz?sto bywa zapominany.
Jestem pod wra?eniem. Dzi? dominuje /cz?sto/ postawa roszczeniowa. Oni msz? da?. Nam si? nale?y.
Ta druga strona medalu przywo?uj? ?ezk? w oku Dzisiaj w dobie intenetu ludzie zatracili zdolno?? obcowania z kultur?, zabaw?, itp. Najwa?niejsze, ?eby opi? si? piwa, naje?? si? kie?bas z grilla...Postawa roszczeniowa jest " wyssywana" z mlekiem matki.
Artyku? zawiera sporo cennych informacji, przybli?a nam ?ycie i problemy ówczesnych Nowian. Jeszcze nie tak dawno nie s?ysza?am o wielu z nich, dzisiaj odnosz? wra?enie jakby nadal ?yli i byli po?ród nas. Dzi?ki swojej pracy, swojej dzia?alno?ci, zapisali si? w historii miasta.
Coroczne sprawozdania stowarzyszenia ukazuj? nam post?puj?c? bied?, np. 1931rok -350 litrów mleka, wspar? pieni??nych udzielono 1100,93z?, na gwiazdk? obdarzono 160 ubogich, do I Komunii ?w. ubrano 6 dzieci.
1932 rok-400 litrów mleka, wspar? pieni??nych udzielono 1254, na gwiazdk? obdarzono 175 ubogich, do I Komunii ?w. ubrano 10 dzieci.
1933 rok-oko?o 3000 litrów mleka, na gwiazdk? obdarzono 188 ubogich, d do Komunii ?w. ubrano 20 dzieci.
Czytaj?c o przedwojennym Nowem, zawsze zwracam uwag? na du?? ilo?? i na jako?? organizowanych wówczas imprez. Ciekawe, czy Nowian XXI wieku, przyci?gn??yby takie imprezy jak te, które by?y organizowane przez panie ze stowarzyszenia? My?l?, ?e mieszka?cy przybyliby na nie licznie.
Panowa?a wtedy ogromna bieda, ale wydaje mi si?, ?e ?ycie dawnych Neuenburgów by?o o wiele warto?ciowsze i ciekawsze od ?ycia dzisiejszych Nowian...
Dzi?kuj? Kapa za kolejny ciekawy artyku?, odwali?e? kawal dobrej roboty Pozdrawiam ciebie i ?ycz? zdrowia
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
z mlekiem matki. 
Podane przez Ciebie cyfry to nie tylko suche i rzeczowe fakty, to obraz ogromnej pracy Stowarzyszenia na rzecz miasta. Prawid?owe gospodarzenie posiadanymi finansami, umiej?tne przysparzanie dodatkowych dochodów poprzez koncerty i bale, których zysk (a wi?c po odj?ciu kosztów, które zawsze wtedy nast?puj?) zasila? kas? a argumentacja potrzeby uczestnictwa w takich przedsi?wzi?ciach
?yczliwe obywatelstwo miasta i okolicy, wspó?czuj?ce ze straszn? bied? w mie?cie naszem, prosi sie usilnie o gremjalne przybycie i jeste?my przekonani, ?e nikogo nie zabraknie.
?wiadczy?y o rzetelnym i uczciwym podej?ciu do sprawy. Raz jeszcze powtórz? - warte na?ladownictwa, szczególnie teraz czasach coraz bardziej widocznego kryzysu. Jest na kim wzorowa? si?!