Zatrzymane w kadrze ( Jak czyta? fotografie? Na prawach r?kopisu )
Francuski filozof Rolland Barthes pisze w eseju o wizerunkach swojej matki, które porz?dkowa? po jej ?mierci: Od wielu tych fotografii oddziela mnie HISTORIA. HISTORIA - czy nie jest to po prostu czas, kiedy jeszcze nie by?o nas na ?wiecie? To, ?e jeszcze mnie nie by?o, odczytywa?em z sukien, jakie matka nosi?a, zanim zacz??em j? pami?ta?.
Tegoroczne wakacje przynios?y mi wspania?e prezenty. Za spraw? dwóch kole?anek szkolnych. Ela Gó?kowska - Giemza i Irka Krai?ska - S?omi?ska podarowa?y fotografie z dwudziestolecia mi?dzywojennego. W zbiorze Eli znalaz?y si?: du?a zbiorowa fotografia Towarzystwa ?piewu ?w. Cecylii oraz legitymacja cz?onkowska tego? Towarzystwa. Z kolei Irka zamie?ci?a na portalu nowskim zbiór fotografii ( ) przedstawiaj?cych pracowników sklepu Wincentego Ja?d?ewskiego oraz zdj?cie Zarz?du w/w Tow. ?piewaczego (Irka przepisa?a opis:Zarz?d Towarzystwa ?piewu ko?cielnego Harmonja w Nowem 1938r. - co oka?e sie bardzo istotne a o czym ni?ej.
Wszystkie te fotografie powsta?y wiele lat zanim pojawi?em si? na ?wiecie. Powiem wi?cej zanim poznali si? moi rodzice, zanim zamieszkali w Nowem. Nie mam wi?c ?adnych, wynikaj?cych z mego pochodzenia kompetencji do komentowania tych znalezisk. Jednak spróbuj? nad nimi sie pochyli? z moim do?wiadczeniem czytelnika Gazety Nowskiej i podj?? prób? odpowiedzi na kilka narzucaj?cych si? pyta? i sformu?owa?, mo?e tymczasowe, na nie odpowiedzi.
Nie posiadamy na razie s?ownika biograficznego nowian, nawet nie wiem czy kto? z mieszka?ców miasteczka o takiej ksi??ce pomy?la?. Nie mo?emy wi?c zerkn?? tam do odpowiedniego has?a i przeczyta? kim by? Wincenty Ja?d?ewski? W moim komputerze w notatkach z lektur znalaz?em (bez dat):Wincenty Ja?d?ewski, kupiec; b?awaty,konfekcja, obuwie, galanteria
Rynek 25 tel. 15 ; przewodnicz?cy Rady Miejskiej; prezes Towarzystwa Kupców Samodzielnych ;prezes Towarzystwa ?piewaczego LUTNIA. Tyle wynotowa?em z moich przegl?dów po?ó?k?ych roczników pisma W?adys?awa Weso?owskiego. Teraz dzi?ki fotografiom Irki mo?emy pozna? wizerunek tego zas?u?onego obywatela.
Po lewej stronie fotografii z lipca 1941 roku stoi Wincenty Ja?d?ewski z ?on?.
Inna sprawa to rozpoznanie z imienia i nazwiska pracowników firmy. O ile zdj?cie nie zosta?o opisane w momencie jego zrobienia, to z ka?dym nast?pnym rokiem od powstania fotografii mamy coraz wi?cej k?opotów. Jeszcze wi?cej gdy nie ?yj? ju? osoby przedstawione na zdj?ciu. Pozostaje zbiorowy trud rozpoznawania. Wprawdzie Irka pami?taj?c opowie?ci swojej Mamy zamie?ci?a nast?puj?cy opis: Od lewej: p. Ja?d?ewski z ?on?, pi?ta p. Chyrek, za ni? p. K.S?kowska, najwy?ej stoj? p. J.Kurek i W.Krai?ska. Od razu powstaje kolejny problem: jak podawa? nazwiska kobiet? Na tej fotografii matka mojej kole?anki wyst?pje jako W. Krai?ska czyli pod nazwiskiem jakie nosi?a, gdy Irce opowiada?a o swej pracy w firmie Ja?d?ewskiego, cho? takie nazwiska jeszcze wówczas nie mia?a, bo by?a jeszcze pann? i nosi?a nazwisko rodowe: Wojnowska. Wi?c nazwisko z momentu opowiadania o zdj?ciu czy raczej z momentu jego wykonania ? To rozró?nienie czasów (czas fotografii i czas opowiadania o zdj?ciu, post factum) jest bardzo istotne i pozwala unika? b??dów rzeczowych. Cz?sto u?ywaj?c dwóch nazwisk ( w przypadku kobiet ) mówimy o tej samej osobie.
By? mo?e tak jest w przypadku kolejnego zdj?cia.
Zarz?d Towarzystwa ?piewu ko?cielnego Harmonja w Nowem 1938r.
Do tego opisu doda?a uwag?: Od lewej stoj?: W. Krai?ska, p. Czechowski, n.n., J. Strippentow, siedz?: ?? Pozostawiaj?c na moment nie rozstrzygni?t? spraw? kim jest NN pami?taj?c o uczynionych wy?ej uwagach o nazwiskach opis (uwzgl?dniaj?c tylko panie) móg?by by? nast?puj?cy: W. Wojnowska, NN, J. Rych?awska. Wydaje mi si?, ?e taki by? stan cywilny pa?. W swych przypuszczeniach pójd? o krok dalej i zaryzykuj?, ?e tajemnicza NN, która wedle spicy [wpis:sierpie? 02 2009 14:28:43] to pani Szuflitowska; chc? powiedzie?, ?e to skarbnik tego zarz?du: pani J.Grabowska, mo?e pó?niejsza pani Szuflitowska ? Przypuszczenie to opieram na analizie legitymacji cz?onkowskiej podarowanej przez wymieniona wy?ej El?, a która pochodzi ze zbiorów widocznego na zdj?ciu p. Aleksa Szuflitowskiego.
Mamy podpisy dwóch cz?onków Zarz?du: prezesa p. J. Czechowskiego i skarbnika: Grabowska E.
Albo - albo: albo fotografia ta przedstawia ca?y zarz?d Towarzystwa ?piewaczego ?w. Cecylii,w którym dzia?a? m. in. chór ko?cielny Harmonja, wówczas owa NN to skarbnik panna E. Grabowska; albo: to fotografia nie ca?ego zarz?du. Gdyby moje supozycje by?y prawdziwe to pe?ny opis w/w fotografii by?by nast?puj?cy:stoj?: W. Wojnowska, J. Czechowski, E. Grabowska, J. Rych?awska; Aleks Szuflitowski, ksi?dz proboszcz Tadeusz Bartkowski (?), organista, dyrygent Harmonji Feliks Frydrychowski. (Racj? ma Irka pisz?c pod fotografi? w kwestii rozpoznania p. Frydrychowskiego: Zna?am,zna?am ale nie tak m?odego!!!! bo jak zauwa?a Wies?aw My?liwski w Traktacie o ?uskaniu fasoli: By?em ?wi?cie przekonany, ?e dziadek by? od pocz?tku zawsze dziadkiem, to i ja b?d? zawsze dzieckiem (s. 243). Zdaje si? nam, ?e doro?li zawsze byli starymi, a my jeste?my wiecznie m?odzi. Pi?kne z?udzenie.
Je?eli widoczny kap?an to rzeczywi?cie ksi?dz proboszcz Tadeusz Bartkowski (wygl?da tu zbyt m?odzie?czo) to u?atwia to datowanie zdj?cia; powsta?o ono przed ko?cem sierpnia 1938 roku, bo wówczas z ko?cem sierpnia obj?? parafi? w Lignowach. Tu wygl?da zbyt m?odo wi?c przypuszczam, ?e mo?e to by? ksi?dz wikary Edmund Kamrowski patron Stowarzysze? M?odzie?y Katolickiej. Bezimienny dziennikarz Gazety Nowskiej tak pisa?, utrwalaj?c inauguracj? I Targów Meblowych w Nowem w dniu 26 czerwca 1938 roku o godzinie 10-tej rozpocz??a si? uroczysto?? nabo?e?stwem w prastarym ko?ciele farnym, które odprawi? ks. radca Bartkowski. Kazanie wyg?osi? ks. Kamrowski, znów pienia wykona? chór mieszany "Harmonia" pod batut? p. D. Frydrychowkiego.[GN nr 27, sobota 2 lipca 1938 r.]
Ów chór mieszany to po??czone chóry Lutnia, którego dyrygentem by? Dominik Frydrychowski i Harmonia kierowana przez m?odszego z braci, aktualnego wówczas organist? Feliksa Frydrychowskiego. Starszy z braci zwykle przejmowa? batut?.
Z kolei poni?sze dwie fotografie zrobione w miejscu pracy, przy zmienionych dekoracjach ukazuj? obyczaje panuj?ce w dobrych firmach, w których panowa?y rodzinne warunki, co tak pi?knie opisa? Boles?aw Prus w Lalce, pokazuj?c rodzin? kupców Minclów.
Te dwie fotografie zrobione zosta?y w tym samym wn?trzu ( wida? t? sam? balustrad? schodów wewn?trznych) jednak zupe?nie inne s? dekoracje, cho? okazje pewnie równie uroczyste. Moje przypuszczenie: pierwsza z nich uwiecznia moment otwarcia nowego lokalu? albo mo?e zwyczajnie urodziny pryncypa?a, wszak widzimy go od?wi?tnie ubranego z muszk? na bia?ym gorsie koszuli. Zreszt? wspó?pracownicy te? jacy? od?wi?tnie ubrani. Druga fotografia to Wigilia Bo?ego Narodzenia 1943 roku. Centralne miejsce zajmuj? Wincenty Ja?d?ewski z ?on? i jego brat? K. Ja?d?ewski prezes Soko?a w Nowem.
Powy?sze uwagi dedykuj? kole?ankom ze szkolnej ?awy - Eli i Irce - na pami?tk? wspólnych chwil, z podzi?kowaniem za pami?tki.
Toru?, 3 sierpnia 2009 r. /kapa/
