Wielu ludzi nie wie, ?e jednym z najwa?niejszych ?róde? informacji polskiego wywiadu, na temat niemieckiej Abwhery, w przededniu Kampanii Wrze?niowej 39 r., by?a dziewczyna pochodz?ca z Nowego - Paulina Tyszewska.

Postanowi?em poszuka? w sieci materia?y na jej temat - jest ich ca?kiem sporo. Poni?ej wklejam fragmenty znalezisk:

1. Wikipedia Paulina Tyszewska
[http://pl.wikipedia.org/wiki/Paulina_Tyszewska]
"Paulina Tyszewska (ur. 13 kwietnia 1899, zm. 21 marca 1941) – cz?onek polskiego wywiadu.

Paulina Tyszewska-Müchlen urodzi?a si? w Nowem nad Wis??. By?a córk? ogrodnika. Po uko?czeniu szko?y ?redniej i handlowej w 1919 roku wyjecha?a do Kilonii i tam wysz?a za kupca Mühlena. Zamieszkiwa?a od 1926 roku w Sopocie.

Pracowa?a od 1935 w wywiadzie polskim (agent „nr 1216”) na terenie Wolnego Miasta Gda?ska. Przekazywa?a wiadomo?ci za po?rednictwem siostry Franciszki Boruckiej i jej m??a Brunona. 12 grudnia 1939 roku na skutek odnalezienia przez gestapo akt bydgoskiej ekspozytury polskiego wywiadu zosta?a aresztowana w Sopocie, a nast?pnie wi?ziona i 10 stycznia 1941 roku s?dzona w Berlinie. Zosta?a skazana podobnie jak ma??e?stwo Boruckich na kar? ?mierci. Zgilotynowana w Berlinie w Moabicie."

2. Zmagania wywiadów w przedwojennej Gdyni. Cz??? 3.
Micha? Sikora
[ http://gdyniawktorejzyje.blogspot.com/2012/04/zmagania-wywiadow-w-przedwojennej-gdyni_16.html ]

"(...)  Du?e zas?ugi w rozpracowywaniu agentury hitlerowskiej na terenie Gdyni i Wybrze?a odnosi?a Paulina Tyszewska, Polka mieszkanka Sopotu, któr? w 1936 roku uda?o si? naszemu 2 Oddzia?owi umie?ci? w gda?skiej Nebenstelle. Jako pracownik biurowy tej placówki i kochanka komandora porucznika Renholda Kohtza (z którym mia?a nie?lubne dziecko i z którym ?y?a w konkubinacie) mia? przez wiele lat dost?p do dokumentów Abwehry. To dzi?ki niej mi?dzy innymi rozpracowana zosta?a w Gdyni sprawa Englinga. Zdemaskowanie Tyszewskiej jako naszej agentki nast?pi?o dopiero w czasie wojny, gdy w r?ce niemieckiego wywiadu wpad?y niektóre materia?y naszego 2 Oddzia?u. (...)"

3. Wywiad polski w ZSRR i III Rzeszy w latach 1933-39
Jarek Kozakowski
[ http://gazeta-dobryznak.pl/index.php?art=540 ]

"(...) Wywiad polski w III Rzeszy odnosi? ogromne sukcesy dzi?ki pracy ekspozytury bydgoskiej (nr-3), kierowanej przez mjra Jana ?ychonia, s?yn?cego z niekonwencjonalnych metod pracy. Major by? autorem tajnej operacji „Wózek”, która polega?a na kopiowaniu niemieckiej poczty wojskowej przewo?onej tranzytem kolej? do Prus Wschodnich. Akcj? przeprowadzano profesjonalnie: do ambulansów pocztowych w?amywano si? podczas jazdy, na poczekaniu kopiowano dokumenty i ponownie piecz?towano, natomiast Niemcy nie orientowali si?, ?e takie zdarzenie mia?o miejsce.

Kolejnym sukcesem by?o pozyskanie do wspó?pracy Pauliny Tyszewskiej, kochanki komandora Kohtza, szefa wywiadu gda?skiej Abwehry. Polskie s?u?by specjalne dotar?y do niej dzi?ki jej polskim krewnym - ma??e?stwu Bruckich, podj?ty zosta? d?ugofalowy wysi?ek, aby j? zwerbowa? (metoda kija i marchewki: urz?dowe n?kanie jej rodziny mieszkaj?cej w Gdyni, jak równie? propozycje pomocy w k?opotach finansowych).
Dzi?ki jej wspó?pracy polski wywiad dotar? do najbardziej skrywanych tajemnic Abwehrstelle (informacje o placówce gda?skiej, elbl?skiej, królewieckiej i berli?skiej) oraz uzyska? informacje o dzia?aniach niemieckich s?u?b specjalnych na pograniczu polsko-gda?skim w latach 1936-1939, w wyniku czego zlikwidowano wiele niemieckich siatek szpiegowskich. Wywiad kontaktowa? si? z Paulin? Tyszewsk? poprzez Franciszk? Bruck?, która w 1937 roku sprz?ta?a mieszkanie Kohtza, zwracaj?c przy tym uwag? na wyrzucane papiery i listy.
Niemcy byli zaskoczeni ci?g?ymi wpadkami swoich agentów w Polsce, nie byli jednak w stanie znale?? ?róde? przecieku tajnych informacji.
Ostatnie meldunki przekazywali Bruccy w czerwcu 1939 rok. By?o to zwi?zane z odej?ciem Reinholda Kohtza z placówki Abwehry w Gda?sku. "

4. „Szpiedzy w spódnicach”-cz??? 5
Niebezpieczna Paula
[ http://kari.blog.onet.pl/2008/04/27/szpiedzy-w-spodnicach-czesc-5 ]

"To historia jak scenariusz filmu szpiegowskiego, jednak wydarzy?a si? naprawd? w Wolnym Mie?cie Gda?sku. Jest w niej mi?o??, zdrada, szpiegowska walka i niestety tragiczny fina?. Jest koniec lat 30. – wojna wisi na w?osku, a polscy wywiadowcy co chwil? demaskuj? agentów Abwehry dzia?aj?cych na Pomorzu. Berlin nie mo?e przygl?da? si? temu bezczynnie. Szefowie niemieckich s?u?b nie wiedz? jednak, ?e za kulisami ich kl?sk stoi kobieta. Wed?ug by?ego szefa gda?skiej Abwehry Oskara Reile w 1938 roku polski wywiad aresztowa? a? 16 niemieckich agentów.

Za wszystkim sta?a atrakcyjna stenotypistka Paula Tyszewska, która pozna?a i uwiod?a wiceszefa gda?skiej placówki Abwehry Reinholda Kohtza kamufluj?cego si? jako dziennikarz. Wiadomo, ?e Paula zosta?a nie tylko jego kochank?, ale i wspó?pracownic?.. Wiadomo te?, ?e szef ekspozytury polskiego wywiadu na Pomorzu major Jan ?ycho? zwerbowa? j? do pracy na rzecz polskich s?u?b specjalnych. Informacje Frau Tyszewskiej stanowi?y cz??? najcenniejszego dorobku polskiego wywiadu w Gda?sku i w Prusach Wschodnich w przededniu wojny. Demaskowa?a niemieckich agentów w polskich strukturach w Wolnym Mie?cie i dostarcza?a bezcennych informacji z samego serca gda?skiej Abwehry. Niemcy wpadli na jej trop dopiero po zdobyciu akt polskiego wywiadu we wrze?niu 1939 roku.

W styczniu 1941 roku 42-letnia polska agentka stan??a przed niemieckim s?dem pod zarzutem szpiegostwa. Pi?ciu s?dziów pod przewodnictwem dr. Smausera skaza?o j? na kar? ?mierci. Wyrok wykonano w Królewcu. Polska agentka zgin??a na gilotynie."

5. Wywiad Polski na Pomorzu (2)
Gda?ski tygiel Wiktor Zybaj?o
Zbli?enia 51/52 515-516
21-28 XII 1989

"(...)Jednym z wi?kszych sukcesów polskiego wywiadu na Pomorzu by?o usadowienie w placówce Abwehry w Gda?sku agentki Pauliny Tyszewskiej - przyjació?ki, a pó?niej ?ony zast?pcy kierownika placówki hitlerowskiego wywiadu w Gda?sku, Reinholda Kohtza. Kmdr por. Reinhold Kohtz, wyst?puj?cy jako „Reimann", „Kunze", „Reinhold" - by? rdzennym gda?szczaninem. Pochodzi? z mieszanej rodziny niemiecko-?ydowskiej. W czasie I wojny ?wiatowej ochotniczo wst?pi? do marynarki wojennej, dos?u?y? si? stopnia porucznika i jako oficer s?u?y? na okr?cie „Konigsberg", który prowadzi? dzia?ania wojenne na Oceanie Indyjskim. Podczas walki na morzu zosta? ranny, a po opuszczeniu szpitala dalej walczy? w Afryce Wschodniej, gdzie ci??ko zachorowa?. Podczas ewakuacji oddzia?ów niemieckich z Afryki nie zosta? zabrany, przypuszczano, i? jego godziny s? policzone. Okaza?o si?, ?e silny organizm przezwyci??y? chorob?. Trafi? do niewoli belgijskiej i w obozach jenieckich przebywa? do ko?ca wojny. Po powrocie do Niemiec awansowany zosta? do stopnia komandora porucznika i odznaczony wysokimi odznaczeniami m.in. Krzy?em Wojennym I i II klasy, odznak? wojny w koloniach. Mia? tez prawo noszenia munduru, co by?o wyró?nieniem. W roku 1927 wróci? do Gda?ska i rozpocz?? prac? w sklepie z cz??ciami samochodowymi, który by? miejscem kontaktowym wywiadu niemieckiego. Od tego okresu datuj? si? jego powi?zania z wywiadem. W roku 1931 wst?pi? do NSDAP, jednak?e po nasileniu kampanii anty?ydowskiej jego entuzjazm do w?asnej partii os?ab?. Pomimo, i? znano jego pó??ydowskie pochodzenie, w dalszym ci?gu zajmowa? si? wywiadem. Hitlerowcy nie zrezygnowali z niego, bowiem wiedzieli, i? jest najlepiej zorientowanym cz?owiekiem w sprawach wywiadowczych w Gda?sku. Nie wiedzieli jednak, ze ten zas?uzony dla Niemiec oficer z czasów I wojny ?wiatowej, mimo woli sta? si? ?ród?em wiadomo?ci dla polskiego wywiadu, dzi?ki Paulinie Tyszewskiej. Czy R. Kohtz wiedzia? o powi?zaniach kochanki (pó?niej ?ony) z polskim wywiadem? Pocz?tkowo nie. Pó?niej sprawy si? skomplikowa?y i rodzina przewa?y?a nad lojalno?ci? wobec prze?o?onych — szczególnie wtedy, kiedy z ich zwi?zku urodzi? si? syn. Paulina Tyszewska by?a cennym wspó?pracownikiem. Dzi?ki niej Ekspozytura III w Bydgoszczy zdoby?a wiele informacji o poczynaniach Niemców w Gda?sku i na Pomorzu. Polacy wiedzieli nawet, jakimi samochodami pos?uguj? si? pracownicy Abwehry. Znano ponadto rysopisy tych?e ludzi: W. Wiebe - szefa komórki kontrwywiadu, O. Bartocha, W. Olona, F. Kriegera, którzy oficjalnie zatrudnieni byli w gda?skiej policji. Kierownictwo Abwehry w Berlinie przypuszcza?o, ze z Gda?ska pochodz? przecieki do polskiego wywiadu. Nie mia?o jednak dowodów. Wszcz?to dochodzenie, które prowadzili osobi?cie szef Abwehry, admira? Wilhelm Canaris, który wzywa? do siebie oficerów zwi?zanych z gda?sk? placówk? na przes?uchanie. Dochodzenie nie przynios?o rezultatów. Jednym z sukcesów w pracy wywiadowczej Pauliny Tyszewskiej by?o zdemaskowanie niebezpiecznego „przenicowanego" agenta, który wyrz?dzi? niepowetowane straty polskiemu wywiadowi. W zawodowym ?argonie s?u?b wywiadowczych ca?ego ?wiata „przenicowanie" oznacza przeci?ni?cie na swoj? stron? agenta lub etatowego pracownika. Po „przenicowaniu" zachowuje on dotychczasowy status, a w rzeczywisto?ci - zaczyna pracowa? dla przeciwnika, jest przez niego inspirowany i kontrolowany. Zdobywa dost?pne informacje, które mog? by? wykorzystane tak?e w celu dezinformacji. Motywy przyst?pienia do wspó?pracy s? ró?ne. Najcz??ciej dzieje si? to pod wp?ywem szanta?u (w gr? mo?e wchodzi? ?ycie lub wolno??, pieni?dze, a niekiedy przes?anki polityczne, zawiedzione aspiracje). „Przenicowanie" nale??ce do arsena?u kluczowych metod s?u?b wywiadowczych w walce na tajnym froncie nie by?o obce Niemcom, jak te? Polakom. W tym przypadku chodzi?o o polskiego agenta W?adys?awa Mamela, kuriera Bydgoskiej Ek?pozytury II Oddzia?u SG, którego na pocz?tku 1937 r. do wspó?pracy z niemieckim wywiadem zwerbowa?a agentka Abwehry. W ko?ach polskiego wywiadu uchodzi? za cz?owieka ca?kowicie pewnego. Przemawia? za tym jego ?yciorys. By? powsta?cem wielkopolskim, odznaczonym wieloma medalami wojskowymi. Okaza? si? jednak zdrajc?: przekaza? wywiadowi niemieckiemu 30 stron tajnych maszynopisów oraz przyczyni? si? do zdekonspirowania cennej dla Oddzia?u II SG wywiadowczym Eryki Bielang, pracuj?cej jako urz?dniczka w Wehrkriegskommando (Dowództwo Okr?gu Lotniczego) Królewiec. (...)"

6. Agenci z Nowego
Stanis?aw Podraza na podstawie opracowania A. M?clewskiego

G?os Nowego 01-1997 s. 6, 10
[ http://miasto-nowe.com/pliki/gn/GN1997-01.pdf ]

G?os Nowego 02-1997 s. 2, 3
[ http://miasto-nowe.com/pliki/gn/GN1997-02.pdf ]

G?os Nowego 04-1997 s. 10
[ http://miasto-nowe.com/pliki/gn/GN1997-04.pdf ]

G?os Nowego 06-1997 s. 14
[ http://miasto-nowe.com/pliki/gn/GN1997-06.pdf ]

G?os Nowego 09-10-1997 s. 14
[ http://miasto-nowe.com/pliki/gn/GN1997-09-10.pdf ]

G?os Nowego 03-1998 s. 14
[ http://miasto-nowe.com/pliki/gn/GN1998-03.pdf ]

G?os Nowego 05-1998 ???

Zebra?: arek admin<at>miasto-nowe.com