?wiecie i powiat ?wiecki w czasach zaboru pruskiego (1815-1919)
[...] Powiat ?wiecki w granicach ,w których przetrwa? nie tylko do ko?ca okresu zaborczego,ale równie? i do ostatniej reformy administracyjnej-je?li nie liczy? pewnych korektur w latach drugiej Rzeczypospolitej-utworzony zosta? 24V1818r. na podstawie rozporz?dzenia królewskiego z dnia 30.IV 1815r.reguluj?cego zasady nowego podzia?u administracyjnego w pa?stwie pruskim.W sk?ad powiatu ?wieckiego,z siedzib? w ?wieciu, wesz?y cz??ci terytoriów powiatów chojnickiego i starogardzkiego ,które utworzone zosta?y przez w?adze pruskie po pierwszym rozbiorze. W granicach nowo utworzonego powiatu ?wieckiego znalaz?o si? równie? Nowe. Pod koniec XIX w. próbowano wy?oni? z dotychczasowego powiatu ?wieckiego odr?bny powiat nowski.Propozycj? tak? umieszczono w projekcie ustawy o podziale powiatów prowincji pozna?skiej i w Prusah Zachodnich, przed?o?onym w dniu 01 II 1887r przez ministra spraw wewn?trznych sejmowi pruskiemu. Przewidziano tam utworzenie powiatu nowskiego,z siedzib? w Nowem,z pólnocnej cz?sci powiatu ?wieckiego. Je?eli wed?ug spisu ludno?ciowego z dnia 1 XII 1885r. powiat ?wiecki zajmowa? powierzchni? 1669,1 km2 i liczy? 76229 mieszka?ców,to nowo utworzony powiat nowski obj??by 811.85 km2 z 35415 mieszka?cami,a pomniejszony powiat ?wiecki 857.25 km2 z 40814 mieszka?cami. Wyodr?bnienie powiatu nowskiego motywowane by?o niekorzystnym po?o?eniem ?wiecia jako siedziby dotychczasowego powiatu i wynikaj?cymi st?d trudno?ciami w kontaktach z bardziej oddalonymi od tego miasta miejscowo?ciami .Jednak w toku dyskusji, jaka toczy?a si? nad projektem ustawy w komisji sejmowej, koncepcja podzia?u powiatu ?wieckiego spotka?a si? z du?ym oporem.Przeciwnicy tej koncepcji motywowali swoje stanowisko tym,?e planowany podzia? by?by szkodliwy gospodarczo i nieskutecznie pod wzgl?dem politycznym.W tym ostatnim wypadku oponentom chodzi?o zapewne o to,?e w wyniku planowanego podzia?u nie nast?pi?oby wzmocnienie niemczyzny, czemu s?u?y? mia?y podzia?y wi?kszych powiatów Pozna?skiego i Prus Zachodnich z przewag? ludno?ci polskiej. W obu bowiem nowo powsta?ych powiatach utrzyma?aby si? przewaga Polaków.Poza tym w toku obrad komisji,stwierdzono,?e kontakt wielu miejscowo?ci w Nowem by?by jeszcze bardziej utrudniony ni? ze ?wieciem. Tote? ju? w drugim czytaniu komisja odrzuci?a projekt podzia?u powiatu ?wieckiego ,a stanowisko jej zosta?o w g?osowaniu nad projektem ustawy poparte przez pos?ów sejmu pruskiego. Przed pierwsz? wojn? ?wiatow? obszar powiatu ?wieckiego wyniós? wed?ug stanu na dzie? 1 XII 1910r. 1669.93 km2,w tym obszary dworskie zajmowa?y 891.98 km2,a gminy wiejskie 747.57 km2.Obszar miasta ?wiecia wynosi? 1362.7 ha,a miasta Nowego 1675.8 ha.W stosunku do 1851r. (1452 ha) obszar miasta Nowego powi?kszy? si? o 224 ha.Dokona?o si? to g?ównie na skutek przy??czenia w 1906r. tej cz??ci obszaru dworskiego Nowe-folwark, która zosta?a rozparcelowana przez Komisj? Kolonizacyjn? .Poza tym w 1899r. po d?ugoletnich rokowaniach w??czono do Nowego gmin? wiejsk? Nowe-Rybaki o powierzchni zaledwie 6 ha,która wed?ug spisu z 1 XII 1895r liczy?a 276 mieszka?ców, ?yj?cych g?ównie z pracy w ?egludze wi?lanej.[...]
Przedruk z Dzieje ?wiecia nad Wis?? i jego regionu tom I 1979r. (Kazimierz Wajda)
sat
mchris Bardzo ciekawy artyku?.My?l?,?e ?wiecie jako miasto powiatowe dla Nowego pasuje jak pi??? do oka.Gdyby wtedy zdecydowano si? na utworzenie powiatu nowskiego,dzisiaj nasze Nowe wygl?da?o by zupe?nie inaczej.Dzisiaj dosta? si? do ?wiecia bez samochodu jest trudno,a co dopiero w tamtych czasach.Wida? ,?e i w tamtych czasach Prusacy kierowali si? chyba nepotyzmem i w?asnymi interesami ni? interesem regionu nowskiego.
